Nowe zasady przedawnienia i odpowiedzialności karnej skarbowej - nowelizacja ordynacji podatkowej wprowadza jedne z najbardziej przełomowych zmian dotyczących przedawnienia podatków i odpowiedzialności karnej skarbowej. Dla firm oznacza to konieczność uporządkowania procesów, przygotowania procedur podatkowych i oceny ryzyk, ponieważ nowe przepisy znacząco wydłużają realną ekspozycję przedsiębiorców na sankcje.
Co zmienia nowelizacja ordynacji podatkowej?
Nowe przepisy wprowadzają fundamentalne modyfikacje w zakresie odpowiedzialności podatników. Najważniejsze z nich dotyczą:
zerwania zależności między przedawnieniem zobowiązania a możliwością ukarania karno‑skarbowego,
likwidacji dotychczasowego mechanizmu zawieszania przedawnienia poprzez wszczynanie postępowania KKS,
zmian w raportowaniu schematów podatkowych MDR,
nowych okoliczności, które mogą wstrzymać bieg terminu przedawnienia.
Każdy z tych elementów wpływa na sposób prowadzenia dokumentacji, procedur i sporów z organami podatkowymi.
Odpowiedzialność karna skarbowa niezależna od przedawnienia zobowiązania
Nowe zasady przedawnienia i odpowiedzialności karnej skarbowej - koniec dotychczasowej ochrony po upływie 5 lat
Najważniejsza zmiana polega na odejściu od zasady, zgodnie z którą po przedawnieniu podatku nie można było orzec odpowiedzialności karnej skarbowej.
Po wejściu nowych przepisów w życie:
➡ Odpowiedzialność karna skarbowa będzie mogła zostać orzeczona także po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
To oznacza, że ryzyko sankcyjne dla przedsiębiorców zostaje realnie wydłużone, a dokumentacja podatkowa musi być przechowywana i analizowana z większą uwagą.
Skutki dla firm
dłuższa konieczność gromadzenia i archiwizacji dokumentacji,
większa odpowiedzialność menedżerów i zarządów,
konieczność wdrożenia lub aktualizacji procedur compliance,
wyższe ryzyko sporu z organami i trudniejsze zarządzanie postępowaniami.
Zawieszanie biegu przedawnienia – zmiany i nowe zasady
Likwidacja automatycznego zawieszania przedawnienia przez wszczęcie postępowania KKS
Dotychczas wszczęcie postępowania karno-skarbowego w praktyce było narzędziem umożliwiającym organom przedłużenie terminu przedawnienia podatku. To rozwiązanie zostanie usunięte.
Dla przedsiębiorców oznacza to:
większą przejrzystość i przewidywalność systemu,
mniejsze ryzyko celowego przedłużania spraw przez organy.
Nowe sytuacje zawieszające bieg przedawnienia
Choć kontrowersyjny mechanizm został zniesiony, ustawodawca przewidział inne przypadki, w których przedawnienie może się zatrzymać, m.in.:
postępowanie zabezpieczające,
wybrane sprawy związane z unikaniem opodatkowania,
czynności kontrolne o szczególnym charakterze.
Nowe katalogi mogą nadal wpływać na długość postępowań, dlatego odpowiednie planowanie i archiwizacja mają kluczowe znaczenie.
Zmiany w MDR – uproszczenie, ale nie brak obowiązków
Koniec raportowania krajowych schematów podatkowych
Zgodnie z nowelizacją nowe zasady przedawnienia i odpowiedzialności karnej skarbowej:
➡ obowiązek raportowania krajowych MDR zostaje zniesiony.
To znaczące odciążenie administracyjne dla firm, zwłaszcza tych prowadzących działania optymalizacyjne o charakterze wewnętrznym.
Nadal obowiązuje raportowanie transgraniczne
Z systemu nie znika jednak MDR całkowicie. Raportowaniu nadal podlegają:
schematy transgraniczne,
określone działania o międzynarodowym charakterze.
Przegląd procesów pozwala wskazać obszary narażone na ryzyka sankcyjne, zwłaszcza:
błędy w rozliczeniach VAT i CIT,
ryzyka w cenach transferowych,
niepełną dokumentację.
2. Przegląd i aktualizacja procedur
Kluczowe jest dostosowanie:
procedury MDR,
procedur archiwizacyjnych,
instrukcji obiegu dokumentów,
polityki podatkowej firmy.
3. Szkolenie pracowników i zarządu
Nowe regulacje zwiększają odpowiedzialność osobistą, dlatego szkolenia KKS i podatkowe są koniecznością.
4. Wsparcie doradców podatkowych
Profesjonalny audyt i wdrożenie nowych procedur pozwalają:
zminimalizować ryzyka,
przyspieszyć przygotowanie firmy do nowych regulacji,
uporządkować dokumentację i procesy.
Komentarz ekspertki
„Nowelizacja to jedna z kluczowych zmian ostatnich lat. Firmy, które liczyły, że przedawnienie podatku automatycznie zamknie ryzyka karno‑skarbowe, muszą diametralnie zmienić podejście. Dłuższa ekspozycja na sankcje wymaga lepszego planowania, precyzyjnej dokumentacji i bieżącego monitoringu procesów podatkowych."
— Magdalena Tomaszewska, doradca podatkowy
FAQ – najczęściej zadawane pytania przedsiębiorców
Czy po zmianach mogę zostać ukarany karno‑skarbowo po przedawnieniu podatku?
Tak. Nowe przepisy umożliwiają ukaranie nawet po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Czy organy skarbowe nadal mogą zawieszać przedawnienie poprzez wszczęcie postępowania KKS?
Nie. Mechanizm ten został zlikwidowany.
Czy MDR całkowicie znika?
Nie. Znika raportowanie krajowe, ale obowiązek raportowania schematów transgranicznych pozostaje.
Czy muszę aktualizować procedury podatkowe?
Tak. To kluczowy element dostosowania do nowych regulacji.
Czy zmiany zwiększają ryzyko dla członków zarządu?
Tak. Dłuższa ekspozycja na sankcje karne skarbowe wpływa także na odpowiedzialność osobistą.
Podsumowanie zmian w ordynacji podatkowej
Zmiany w ordynacji podatkowej realnie zwiększają ryzyka dla przedsiębiorców. Zniknięcie automatycznego przedawnienia sankcji, nowe zasady zawieszania biegu terminu oraz zmodyfikowane obowiązki MDR oznaczają konieczność:
uporządkowania dokumentacji,
audytu procesów,
aktualizacji procedur compliance,
stałego monitoringu ryzyk.
Firmy, które zaczną przygotowania już teraz, będą w lepszej pozycji, gdy przepisy zaczną obowiązywać.
